|
Sınav Kaygısı Nedir ?;
"Bu sınavda başarılı olamayacağım.
Bu sınavda başarısız olmak benim başarısız birisi olduğumu
gösterir.Bu
sınavda başarısız olursam anne-babama ne derim.
Bu sınavı kaybedersem bir daha asla başarılı olamam.
Bu sınavı kaybedersem arkadaşlarımın ve öğretmenlerimin yüzüne
nasıl bakarım. Bu sınavda başarısız olursam herkesin benim
hakkımdaki düşüncesi değişir ….vb."
Bu düşünceler kaygının endişe boyutunu dile getiren cümlelerdir.
Endişe performansa yönelik süreçtir ve sınav sonucuna ilişkin
olumsuz düşünce, inanç ve beklentilerle ortaya çıkar.
Ayrıca, öğrencinin aşağıda belirtilen fizyolojik şikâyetleri;Kalbim yerinden fırlayacakmış gibi,'Midem bulanıyor,'Elim
ayağıma dolanıyor,
Bütün öğrendiklerimi
unuttum,'Gözlerim kararıyor, terliyorum, başım dönüyor,'Nefes
alamıyorum,'Ellerim titriyor, uyuşuyor vb. şikayetler ile ortaya
çıkan, sınav kaygısının yoğun duygulanım boyutudur.Endişe ve yoğun duygulanım, aşırı derecede ve öğrencinin kendi
başına başa çıkamayacağı bir durum hâlini aldığında, öğrenilen
bilgilerin sınav sırasında etkili bir biçimde kullanmasına engel
olur. Bu yaşanılan SINAV KAYGISI dır.
Sınav Kaygısının Belirtileri
@ Zihinsel Belirtileri
Zihinsel belirtiler, daha çok sınav kaygısını tetikleyen
düşüncelerden oluşmaktadır. Bu düşünceler “yapamayacağım,
başaramayacağım, arkadaşlarıma ve öğretmenlerime rezil olacağım,
vb.” gibi felaket ve her şeyin sonu yorumları nedeniyle, panik
olma, ders çalışmada dikkatini toplayamama, uzun süreli
konsantrasyon sağlayamama, uykusuzluk, unutkanlık, bilgileri
organize etmede zorluk, konuları hatırlamada zorluk, sabırsızlık
yaşanır.
@ Fizyolojik Belirtileri
Uykusuzluk, çarpıntı, kabus görme, korku, terleme, mide
bulantısı, kusma, ağız kuruluğu, terleme ya da titreme, ateş
basması, baş ağrısı ya da dönmesi, yüz kızarması, göğüste
sıkışma, nefes alıp vermenin hızlanması, sürekli idrara çıkma
ihtiyacı duyma, ellerin terlemesi…
@ Duygusal Belirtileri
Gerginlik, sinirlilik, öfke, karamsarlık, korku (bildiklerini
unutma korkusu), endişe (sürenin yetmeyeceğine ve olumsuz
düşüncelerden kaynaklı), panik, kendine güvenin azalması,
mutsuzluk, isteksizlik,boşverme….
Bu belirtiler sadece OKS ya da SBS gibi uzun süreli hazırlık
sürecinden geçilerek girilen sınavlara hazırlanırken görülen
belirtiler değil; tüm sınavlar için sınav günü yaklaştıkça,
sınav günü ve sınav anında da genelde yoğunlaşarak hissedilen
duygular olduğu yapılan araştırmalarla desteklenmektedir.
Öğrenciler sınav öncesi sınava bir türlü başlayamadıklarını,
okurken soruları anlamada güçlük çektiklerini; ancak sınavın
sonlarına doğru bu duyguların azaldığını sıklıkla ifade ederler.
Sonuçta hemen hemen hepimiz sınavlardan önce ve sınav sırasında
gerginlik ve heyecan hissedebiliriz. Bu aslında motive edici ve
çalışmak için uyarıcı olabilir. Ancak aşırı yoğunlaştığı zaman
yukarıda söz edilen belirtiler görülür ve bu belirtilerde
olumsuz sonuçlar yaratabilir. Bu yüksek kaygı dikkatin
bölünmesine yol açar ve başarısız olunacağı inancını tetikler.
Sınav başarısının düşmesinde endişenin etkisinin yoğun
duygulanıma oranla daha fazla olduğu bilinmektedir. Endişenin
yol açtığı olumsuz düşünceler, öğrencinin sınava odaklanmasını
sağlayan zihinsel enerjinin hedefinden uzaklaşarak, dağılmasına
yol açabilir ve öğrencinin performansı var olan potansiyelinin
çok altında kalır.
(1) Sağ yumruğunuzu sıkın, bir
süre tutun ve gevşetin. El kaslarınızın eliniz sıkılıyken ve
daha sonra gevşeyince, nasıl hissettiğine dikkat edin.
(2) Aynı yumruğunuzu yavaş yavaş sıkın ve bir süre sonra yavaş
yavaş gevşetin. Yine dikkatinizi kaslarınızdan ayırmayın yumruk
sıkılırken ve gevşerken nasıl bir değişiklik olduğunu düşünün.
3) Şimdi sol yumruğunuzu sıkın, bir
süre tutun ve gevşetin.
(4) Sol yumruğunuzu yavaş yavaş sıkın ve bir süre iyice
tuttuktan sonra yavaş yavaş gevşetin.
(5) Sanki bir ağırlık kaldırıyormuş gibi her iki kolunuzu da
bileklerden bükerek pazularınızı gerin, kademeli olarak bu
gerginliği iyice arttırın, ve sonra tamamıyla gevşek bırakın.
(6) 5.basamağı yavaş yavaş tekrar edin.
(7) Kolunuzu aşağı indirin, ellerinizin arkasını bacaklarınızın
üzerine koyun ve kollarınızı geriye doğru gittikçe artan bir
kuvvette itin.Daha sonra tümden gevşetin ve kolunuzun arka
kısmında yer alan kaslarınızın farkına varın.
(8) Şimdi kollarınızı bedeninizin yan taraflarına bırakın ve
bütünüyle gevşetin ve gerginliğin kolunuzdan akıp dışarı
çıktığını hayal edin.
(9) Kaslarınızı yukarı doğru kaldırarak alnınızı kırıştırın ve
gerin. Bir üre öyle gergin tuttuktan sonra gevşetin ve serbest
bırakın.
(10) Alnınızda, kaslarınızın arasında kalan kısmı iyice gerin ve
bir süre gergin tuttuktan sonra gevşetin, rahat bırakın.
(11) Göz kapaklarınızı sıkı sıkıya kapatın; bir süre iyice
sıkın. Daha sonra, gözünüzü açmadan göz kapaklarınızı gevşetin.
Göz kapaklarınızın ve gözünüzün çevresindeki kasların gergin ve
gevşek olmaları arasındaki derin farka dikkat edin.
(12) Dişlerinizi sıkarak çene ve şakak kaslarınızı iyice gerin.
Bir süre sonra gevşeterek çeneniz gevşek bir şekilde, ağzınız
yarı açık kalacak bir biçimde bırakın.
(13) Boyun kaslarınızın farkına varmak için kafanızı arkaya doğru atın ve
boynunuzun arkasındaki kasları iyice gerin, daha sonra kaslarınız gergin durumdayken
başınızı önce sağa, sonra sola çevirin, daha sonra da öne doğru eğin. Bir süre
gergin tuttuktan sonra gevşetin.
(14) Omuzlarınızı yukarı kaldırıp, omuzla boyun arasında kalan kasları gerin, bir
süre gergin tutun ve daha sonra bütünüyle gevşetin.
(15) Omuzlarınızı daha sonra kollarınızı, ensenizi, boynunuzu, çenenizi,
gözkapaklarınızı ve alnınızı tamamıyla gevşetin. Yorgunluğun ve gerginliğin
yukarıdan aşağı doğru omuzlarınızdan kollarınıza, oaradan da parmak ucunuzdan
yere akıp döküldüğünü hayal edin. Gerginliğinizin gittikçe hafiflemekte olduğuna
dikkat edin.
(16) Derin nefes alın ve göğsünüzde oluşan gerginliğe dikkat edin. Nefesinizi tutun
ve göğüs kaslarınızın gerginliğini gözleyin. Şimdi nefes vererek tümden
gevşeyin.
(17) Şimdi yavaş yavaş ve düzenli bir şekilde nefes alıp vermeye başlayın. Her
nefes verişte bedeninizin gevşediğini düşünün. Nefes alıp vermeye devam edin ve
bedeninizin diğer kısımlarındaki yorgunluğun nefes alıp verirken gittikçe kaybolup
gittiğini gözleyin.
(18) Şimdi karın kaslarınızı kasın ve bir süre gergin tutun. Daha sonra gevşetin
ve karın kaslarınızın gergin ve gevşek oldukları zaman aralarındaki büyük farka
dikkat edin.
(19) Omuriliğinizin iki yanındaki kasları gerin, bedenin diğer yerleri gevşekken bu
kasların gergin olmasına dikkat edin. Bu kasları biraz gergin tuttuktan sonra gevşetin
ve aradaki farka dikkat edin.
(20) Nefes alıp vermeye devam edin ve bedeninizin üst ya da alt kısmında, gergin hangi
kas varsa gevşetin. Bedeninizde hiçbir gergin kas kalmayıncaya kadar gevşemeye devam
edin.
(21) Şimdi kalça ve bacaklarınızın kaslarını iyice gerin ve bir süre sonra
gevşetin. Bu kaslarınızın gergin veya gevşek olmaları arasındaki büyük farka
dikkat edin.
(22) Topuklarınızı kaldırmadan ayak uçlarınızı yukarı kaldırarak baldır
kaslarınızdaki gerginliği arttırın. Kaslarınız gerginken ayak parmaklarınızı
oynatarak kas gerginliğinizin iyice farkına varın. Daha sonra ayak ucunuzu normal
duruma getirip kaslarınızı tamamıyla gevşeterek aradaki farkı gözleyin.
(23) Topuklarınızı kaldırmadan ayak uçlarınızı geriye doğru iterek diz altındaki
baldır kemiklerinin ön kısmındaki kasları gerginleştirin. Bu kasları bir süre
gergin tuttuktan sonra gevşetin ve aradaki farkı gözleyin.
(24) Şimdi bütün bedeni gözden geçirin ve başınızdan başlayıp, ayak ucuna kadar
kaslarınızın tümünü gevşetin. Baş, alın, gözkapakları, çene, boyun ve ense,
omuzlar, kollar, göğüs, karın, kalça, bacak, baldır ve ayak kasları tümden gevşek
bir şekilde yatın. Düzgün nefes alıp vermeye devam edin. Kaslarınızdaki
gerginliğin kollarınızdan ve bacağınızdan akıp gittiğini gözleyin. Bu şekilde
5-10 dakika rahatça yatın.
Yukarıda verilen türden bir gevşeme ve rahatlama tekniği, işten geldikten sonra her
gün 15-20 dakika uygulanırsa, kaygı ve gerginlik büyük ölçüde azalır. Zaman
geçtikçe bedeniniz bu tekniğe alışarak, daha derin düzeylerde dinlenme olanağı
yaratır.
Kaynak
:Baltaş ve Baltaş,1986,Stresle Başaçıkma Yolları
|
|